گاهی میبینیم که پدر یا جد پدری نمیتواند به درستی امر سرپرستی را انجام دهد. چه راهکاری برای عزل ولایت پدر بر فرزند وجود دارد؟ چطور میتوان سرپرستی کودک را پدر گرفت؟ چگونه ولایت پدر به شخص دیگری منتقل میشود؟ اگر پدر وظایف ولایت خود را انجام ندهد چگونه میتوان او را از سمت ولی قهری عزل کرد؟ در این مقاله قرار است به این پرسشها پاسخ دهیم باما همراه باشید.
وظایف ولی قهری
در قانون پدر و جد پدری به عنوان ولی قهری کودک شناخته میشوند. ولی به معنای سرپرست میباشد. اولین هدف از تعیین ولی قهری برای کودک حمایت از او خواهد بود. بنابراین ولی و سرپرست کودک موظف است مصلحت او را رعایت کند و همچنین مراقبت و مواظبت لازم از کودک را ه صحیحترین وجه ممکن به عمل آورد.
عدم مراقبت از کودک
میدانیم پدر و جد پدری موظف است کودک و امور او را اداره کند. ولی در صورتی که شخص بتواند در دادگاه ثابت کند ولی نمیتواند از کودک مراقبت کند،یا اینکه مصلحت کودک را رعایت نکرده است،سرپرستی کودک به شخص دیگری نتقل میشود. همچنین اضی میتواند شخصی را به عنوان امین تعیین کند که در کنار ولی قهری از طفل مراقبت کند.
گاهی دادگاه رای سقوط ولایت قهری یا همان سقوط سرپرستی پدر را میدهد. گاهی نیز بدون حکم دادگاه و به یک علت قانونی ولی قهری ساقط میشود.
عزل ولی قهری
در قانون مدنی در مورد عزل ولی قهری و شرایط آن صحبت شده است. بر اساس ماده ۱۱۸۴ قانون مدنی در صورتی که ولی قهری مصلحت طفل را رعایت نکند یا مرتکب اقداماتی شود که به ضرر محجور (کودک) باشد،هر یک از اقارب میتواند از دادگاه درخواست کند که ولی قهری را عزل نماید. عدم رعایت مصلحت محجور یا ضرر رساندن به کودک در دادگاه ثابت و رای مقتضی صادر خواهد شد. در صورتی که محرز شود ولی،مصلحت کودک را رعایت نکرده است،دادگاه او را عزل و از تصرفات نسبت به اموال مهجور منع،و برای کودک قیم تعیین میکند.
ممکن است پدر یا جد پدری به دلیل سن زیاد یا بیماری توان اداره اموال کودک را نداشته باشند. در این صورت نیز دادگاه شخصی را به عنوان امین معرفی میکند تا در کنار ولی قهری اموال محجور را اداره نماید.
عزل ولایت قهری
سقوط ولایت قهری یا همان انعزال،به این معنا میباشد که پدر و جد پدری به دلایل قانونی دیگر ولی فرزندشان نباشند. برای مثال در صورتی که پدر یا جد پدری که به عنوان ولی شناخته میشوند مجنون شود،سمت ولایت از او سلب خواهد شد.
موارد سقوط ولایت قهری
در قانون مدنی در مادتین ۱۱۸۲ و ۱۱۸۵ بیان شده است که در چه مواردی لایت قهری پدر و جد پدری ساقط میشود.
- در صورت محجور شدن ولی،ولایت ساقط میشود. مهجور شدن اعم است از شخصی که بالغ یا عاقل یا رشید نیست. در واقع بلوغ و رشد در سن بلوغ و ۱۸ سالگی ایجاد میشوند. در صورتی که پدر یا جد پدری دیگر عاقل نباشند،یعنی مجنون شوند ولایت از آنها سلب خواهد شد.
- در صورت سفیه شدن ولی،ولایت ساقط میشود. سفیه به کسی گفته میشود که توانایی اداره اموال خود را نداشته باشد. یعنی درکی از پول ندارد. در این صورت نیز ولایت شخص سفیه،از بین میرود چرا که دیگر توانایی اداره اموال مهجور را نخواهد داشت.
- ممکن است پدر و یا جد پدری که سرپرستی کودک را بر عهده دارند، به دلیل اعتیاد امکان نگه داری کودک را نداشته باشند. در این صورت نیز میتوانید از دادگاه بخواهید سرپرست را عزل کنند.
- همپنین به دلیل سو رفتار پدر میتوان سرپرستی را از او سلب کرد.
تفاوت عزل ولی و انعزال ولی قهری چیست؟
حکم عزل ولی را دادگاه صادر میکند. دادگاه با بررسی جوانب حکمی مبنی بر اینکه ولی قهری عزل شود صادر میکند. این حکم از تاریخ صدور حکم منشا اثر میباشد. یعنی حکمی تاسیسی است. انعزال در صورتی که علتهای قانونی موجود در ماده ۱۱۸۲ و ۱۱۸۵ وجود داشته باشد، صورت میگیرد. یعنی به محض اینکه ولی مجنون شود،سمت ولایت از او سلب میشود. در صورتی که دادگاه حکمی مبنی بر انعزال ولایت صادر کند این حکم،جنبه اعلامی دارد.