اصولاً ازدواج و خواندن صیغه ازدواج به صورت حضوری میباشد. ولی با گسترش روابط با خارج از کشور سوال میشود که چطور میتوان با شخصی ازدواج کرد که در ایران نیست؟یا به عبارتی دیگر ازدواج از راه دور هم امکان دارد؟در این مقاله قصد داریم به آثار ازدواج غیابی و ازدواج مجازی بپردازیم.
قرارداد غیرحضوری چیست
قبل از اینکه بیان کنیم ازدواج غیر حضوری یا از راه دور چیست،ابتدا ر مورد قراردادهای غیرحضوری صحبت میکنیم.
با گسترش روابط و تعامل با کشورهای خارجی و گسترش روزافزون تکنولوژی،روز به روز روابط با خارج از کشور بیشتر شده. در پی این ارتباطات و تامین نیاز ها افراد ناچار به معاملات و بستن قراردادهایی با خارج از کشور میشوند.
به دنبال گسترش روزافزون ارتباطات،تکنولوژی نیز پیشرفت چشمگیری داشت. پیشرفت تکنولوژی به ارتباطات آسان میان انسانها در جوامع مختلف و فواصل مکانی زیاد کمک بسیاری کرد. به دنبال همه این پیشرفتها انسان ها به جای اینکه به طور حضوری داد و ستد کنند در ابتدا به صورت تلفنی سفارشات خود را انجام میدادند. کم کم وسایل ارتباطی پیشرفت پیدا کرد و ارتباط از طریق درگاه های الکترونیک فراهم شد. همانطور که همه ما مستحضر هستیم راردادهای میان افراد از طریق وب سایتها و فضای مجازی صورت میگیرد. بنابراین امروز شاهد این هستیم که انعقاد قراردادها نیازی به حضور فیزیکی افراد ندارد و از راه دور نیز امکان دارد.
بنابراین در پاسخ به این سوال که قرارداد از راه دور چیست؟باید بگوییم قرارداد از راه دور به این معناست که طرفین در هنگام انعقاد عقد در یک مجلس حضور ندارند. در واقع قرارداد بدون حضور فیزیکی افراد صورت میگیرد.
ازدواج از راه دور
حال که معاملات از راه دور صحیح میباشد،میخواهیم بدانیم ازدواج از راه دور نیز صحیح است؟با توجه به اینکه در قرآن و احادیث پاسخی برای این سوال وجود نمیباشد باید به نظر فقها مراجعه کرد.
ازدواج که یکی از قراردادهای قانون مدنی میباشد به دو نوع نکاح دائم و نکاح موقتی یا صیغه تقسیم میشود. با پیشرفت تکنولوژی و زیاد شدن روابط با خارج از کشور نوع خاصی از ازدواج مورد توجه قرار گرفته است. در این ازدواج خطبه عقد به صورت غیر حضوری خوانده میشود. در واقع یکی از طرفین عقد در مجلس حاضر نیست و خطبه به صورت تلفنی یا مجازی خوانده میشود.
نظر فقها در ازدواج از راه دور
چون ازدواج از سائل شرعی میباشد، شرع مقدس باید راجع به آن تعیین تکلیف نماید. در صدر اسلام وسایل ارتباط جمعی وجود نداشته به همین دلیل امکان بیان حکم نسبت به خواندن خطبه عقد به صورت مجازی نیز فراهم نبوده. در مورد مسائلی که اسلام نسبت به آنها تعیین تکلیف نکرده باید نظر فقیهان را مورد بررسی قرار دهیم. اکثر فقیهان معتقدند خواندن خطبه ازدواج به صورت غیر حضوری صحیح و فاقد اشکال شرعی است. بنابراین در صورتی که شرایط صحت عقد نکاح فراهم باشد و طرفین صدای همدیگر را بشنوند و همچنین بین ایجاب و قبول آنها فاصله طولانی نباشد، ازدواج غیر حضوری صحیح است.
البته آیت الله مکارم شیرازی زدواج از راه دور و به صورت غیر حضوری صحیح نمیداند.
از نظر قانون مدنی نیز،قانونگذار هیچ شرطی را مبنی بر اینکه زن و مرد باید در یک مجلس در کنار هم حضور داشته باشند تعیین نکرده. پس واضح است ازدواج از راه دور از نظر قانون مدنی پذیرفته شده است.
ثبت ازدواج غیر حضوری در دفادر اسناد رسمی
برای اینکه ازدواج ثبت شود نیازمند این است که زن و شوهر در دفتر رسمی ازدواج و طلاق حاضر شوند و نسبت به ثبت ازدواج اقدام کنند. در نظر داشته باشید ثبت ازدواج بدون حضور یکی از طرفین مکانپذیر نخواهد بود. بنابراین برای ثبت ازدواج غیر حضوری،شخصی که در ایران حضور ندارد باید به دفتر کنسولی در کشور خودش مراجعه کند. سپس شخصی را به عنوان وکیل،که در ایران زندگی میکند معرفی کند تا وکیل نسبت به ثبت ازدواج در ایران اقدام کند.
اگر برای ثبت ازدواج وکیل معرفی نشود چه اتفاقی می افتد؟ با وجود به اینکه گرفتن وکیل در ایران از سمت فرد خارجی موجب میشود ازدواج به آسانی در ایران ثبت گردد،ممکن است فردی وکیل نگیرد. در این صورت آثار ازدواج و ثبت آن زمانی محقق میشود که فرد در دادگاه ازدواج غیر حضوری را ثابت کند.
نحوه ازدواج غیابی
ازدواج از راه دور میتواند به وسیله تلفنی صورت به این معنا که در تماس تلفنی صیغه عقد و قبول ازدواج صورت بگیرد. همچنین از طرق دیگر نیز میتوان اقدام به خواندن صیغه ازدواج نمود. برای مثال از طریق اپلیکیشنها و سایتها صیغه ازدواج را خواند. توجه داشته باشید با توجه به قانون مدنی قبول ازدواج یا همان بله،باید صراحتاً بیان شود. یعنی به طور لفظی قبول واقع شود. اما در صورتی که فرد لال باشد هر اقدامی که نشان از قبول ازدواج انجام دهد در حکم لفظ قبول است.
آثار مالی ازدواج غیر حضوری
در واقع بسته به نوع ازدواج،آثار مالی یا غیر مالی نیز تغییر میکند. به بیان دیگر ازدواج دائم دارای بعضی از آثار مالی میباشد که ازدواج موقت آنها را ندارد. برای مثال نفقه در ازدواج موقت وجود ندارد.مگر اینکه به پرداخت آن شرط شده باشد.
ازدواج چه از راه دور و به صورت مجازی انجام شود همان آثار ازدواج عادی و در مجلس را دارد. به طور خلاصه آثار ازدواج دائم از راه دور را برای شما بیان میکنیم.
مهریه: مهمترین حق مالی میباشد که برای زن پس از خواندن خطبه عقد ایجاد میشود. مهریه در واقع دینی است که مرد به زن دارد و باید در صورت مطالبه پرداخت شود.
نفقه: نفقه همان هزینهها و مخارج زندگی زن است که مرد ملزم به پرداخت آنها میباشد. در ازدواج از راه دور نیز نفقه بر عهده مرد است که باید به همسرش پرداخت کند.
اجرت المثل: اگر ازدواج از راه دور صورت بگیرد و زن و مرد زندگی مشترک خود را در یک خانه آغاز کنند،زن مستحق گرفتن اجرت کارهایی است که در خانه انجام داده است. چراکه زن وظیفه انجام کار های خانه را ندارد. برای اینکه زن بتواند اجرت المثل بگیرد اول باید کارها را به دستور شوهرش انجام داده باشد و قصدش از انجام کارها، رایگان بودن یا همان تبرع نباشد.
تنصیف اموال: اگر مرد یا وکیل او شرط تن تنظیف اموال را امضا کند،در صورتی که مرد بخواهد همسرش را طلاق دهد یا طلاق ناشی از عدم انجام تکالیف زناشویی توسط زن نباشد،مرد باید نصف اموالی که بعد از ازدواج کسب کرده است را به زن بدهد.
آثار غیر مالی ازدواج غیرحضوری
آثار غیر مالی ازدواج از راه دور نیز مانند آثار زدواج معمولی میباشد و تمام حقوق و تکالیف یکسان خواهد بود. در واقع تنها تفاوت ازدواج ز راه دور با ازدواج معمولی در نوع خواندن خطبه میباشد وگرنه تمامی آثار آنها با هم یکسان است. ولی به طور خلاصه آثار غیر مالی این نوع ازدواج را برایتان بیان میکنیم.
ریاست مرد بر خانواده: پس از ازدواج رد به عنوان رئیس خانواده شناخته میشود. ریاست خانواده از وظایف مرد است تا خانواده را به سعادت هدایت کند و حق فردی برای او نیست.
تمکین: پس از ازدواج زن باید از همسر خودش تمکین کند. این تمکین میتواند به معنی اطاعت از شوهرش باشد یا تمکین خاص که به معنای زندگی زیر یک سقف و رابطه زناشویی با شوهر میباشد.
حضانت فرزندان: پس از ازدواج حضانت فرزندان حق و تکلیف برای پدر و مادر خواهد بود.
تعیین منزل توسط شوهر: زن باید در خانهای که شوهرش تعیین میکند ساکن شود مگر اینکه در زمان ازدواج یا بعد از آن اختیار تعیین محل خانه به زن داده شده باشد.
منع از اشتغال به شغل منافی حیثیت: در صورتی که یکی از طرفین شغل منافی با حیثیت خانوادگی یا منافی با مصالح خانوادگی داشته باشد طرف دیگر میتواند با مراجعه به دادگاه از اشتغال به شغل همسرش جلوگیری کند. این حق بین زن و مرد مشترک میباشد.
جمع بندی
به طور کلی ازدواج از راه دور و به صورت مجازی یا الکترونیکی صحیح میباشد. تمام حقوق و تکالیفی که در یک ازدواج معمولی وجود دارد در ازدواج از راه دور نیز موجود میباشد. تنها تفاوت ازدواج معمولی با ازدواج از راه دور در نحوه خواندن صیغه میباشد.