پس از ازدواج زن موظف به این است که تمکین کند به این معنا که نیاز جنسی مرد را تامین نماید و در یک خانه و زیر یک سقف با مرد زندگی کند. حال به این پرسش پاسخ میدهیم که حق تعیین مسکن با چه کسی است؟ آیا زن هم میتواند مسکنی را برای زندگی تعیین کند؟ گرفتن خانه برعهده زن است یا مرد؟ میتوانید در مورد شروط ضمن عقد نکاح بیشتر مطالعه کنید.
حق تعیین محل مسکن
همانطور که در ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی بیان شده است مرد این اختیار را دارد که محل سکونت را تعیین نماید. البته توجه داشته باشید که تعیین محل سکونت از جانب مرد باید در شأن و شخصیت زن باشد نه مقدار دارایی مرد. به عبارت دیگر دارای مرد اهمیتی ندارد بلکه منزلت زن اهمیت دارد حتی اگر مرد دارایی کمی داشته باشد موظف است خانهای در شأن زن مهیا نماید. بنابراین حتی اگر زن حق تعیین مسکن نداشته باشد مرد موظف است که خانهای را برای او مهیا کند که در شأن اجتماعی زن باشد.
گرفتن خانه، وظیفه مرد
واضح است که گرفتن منزل از جانب مرد جزو نفقه به حساب میآید. اگر مرد منزل تهیه نکند،موجب عسر و حرج یا همان سختی زن میشود و زن میتواند با توجه به ماده ۱۰۲۹ تقاضای طلاق نماید.
توجه داشته باشید در صورتی که مرد در دادگاه تقاضای تمکین نماید و هیچ خانهای نگرفته باشد یا خانه و وسایلی که برای خانه گرفته است در شخصیت اجتماعی زن نباشد زن میتواند از دادگاه تقاضا نماید که مرد خانهای متناسب با وضعیت اجتماعی زن تهیه نماید. در غیر این صورت با گذشت مدت زمان مشخصی برای زن حق طلاق ایجاد میشود. زن میتواند در دادگاه درخواست طلاق کند. به این عنوان که «من در دادگاه از مرد خواستم خانهای را مهیا کند. ولی او تهیه نکرده است و این موجب عسر و حرج من شده است.»
حتی اگر تعیین منزل بر عهده زن باشد، وطیفه شوهر است که خانه را مهیا کند.
سکونت در خانه شوهر، وظیفه زن
ماده ۱۱۱۴ قانون مدنی بیان میدارد زن میبایست در منزلی سکونت کند که شوهرش تعیین میکند مگر اینکه اختیار تعیین محل سکونت با زن باشد. با توجه به ظاهر ماده متوجه میشویم که میتوان شرط کرد که تعیین محل زندگی با زن باشد و در این صورت زن الزامی ندارد که در منزلی که شوهرش تعیین میکند زندگی کند. بلکه در این صورت زن باید محل زندگی را مشخص نماید.
حق تعیین مسکن برای زن
در صورتی که ضمن عقد نکاح یا هر عقد دیگری، حق تعیین محل سکونت برای زن شرط شده باشد،چنانچه این شرط به طور مطلق باشد شامل تعیین شهر و خانه معین است. به عبارت سادهتر اگر در دفترخانه به صورت عقد مجزا یا در عقد ازدواج زن شرط بگذارد که حق تعیین محل سکونت با من باشد. در این صورت زن میتواند شهر محل سکونت و حتی خانه مشخصی را برای زندگی تعیین نماید. مرد در این صورت موظف است با زن در آن خانه زندگی کند. توجه داشته باشید حق تعیین محل سکونت از طرف زوجه به معنای انتخاب منزل میباشد نه به معنای پرداخت هزینه آن از جانب زن؛در این صورت مرد موظف به پرداخت هزینه اجاره یا خرید خانه میباشد نه زن.
نحوه دادن حق تعیین مسکن به زن
اختیار مشخص کردن منزل به زن ممکن است در زمان ازدواج و در ضمن عقد نکاح یا بعد از آن به زن داده شود و لزومی ندارد که این شرط ضمن عقد نکاح باشد. بلکه میتواند پس از ازدواج این حق به زن داده شود. آزادی مرد یا زن در تعیین محل سکونت به صورت مطلق و بدون قید و شرط نیست. بلکه آنها باید توجه داشته باشند که محل زندگی که انتخاب میکنند متناسب با شأن و وضعیت اقتصادی و نیازهای خانواده هم تناسب داشته باشد.
در یک خانه زندگی کردن با اقوام شوهر
حتی اگر زن حق تعیین مسکن نداشته باشد شوهر حق ندارد که زن را ملزم کند که در یک خانه با اقوام و خویشاوندان خود سکونت کند. مگر اینکه در برهه زمانی خاص یا در مکان خاصی عرف جامعه این باشد که اقوام با هم در یک خانه زندگی کنند. بنابراین به طور خلاصه مرد موظف است خانهای را تهیه کند که متناسب با شأن اجتماعی زن باشد.
اگر زن حق تعیین مسکن نداشته باشد که مرد خودش مسکن مناسبی را تعیین و تهیه میکند. اگر زن حق تعیین مسکن داشته باشد باید خانه ای متناسب با وضعیت اجتماعی و اقتصادی تعیین نماید و مرد نیز موظف به تامین خانه میباشد. همچنین توجه داشته باشید زن باید خانهای را مشخص نماید که چه از نظر اقتصادی و فرهنگی و دیگر مسائل امکان تهیه آن وجود داشته باشد.