نفقه چیست و شامل چه چیز هایی میشود؟همه چیز در مورد پرداخت نفقه

نفقه چیست؟ نفقه شامل چه چیز هایی میشود؟ جهیزیه جزو نفقه است؟ آیا مرد میتواند نفقه را پرداخت نکند؟ چگونه نفقه ام را بگیرم؟ آیا همسرم میتواند خرجی پدر و مادرش را بدهد و نفقه من را ندهد؟

نفقه حقی است قانونی که از جانب شخصی برای حمایت مالی از اقارب و زوجه صورت میگیرد. این حق مالی به این صورت است که میتواند بین پدر و فرزند و یا بین برادران و خواهران باشد و همچنین نفقه ای که مرد به همسرش باید بدهد. البته توجه داشته باشید که نفقه زوجه مقدم بر نفققه سایر اقارب میباشد.

نفقه شامل چه چیز هایی است؟

در ماده 1107 قانون مدنی بیان شده است که نفقه شامل تمام نیاز های متعارف زن میباشد که باید  متناسب با وضعیت و مخارج زوجه باشد.  مخارجی مانند خوراک،غذا،البسه و پوشاک،هزینه درمان  و در صورتی که زن عادت به گرفتن خادم داشته باشد،خادم و امثالهم از مصادیق نفقه میباشد. توجه داشته باشید که موارد بیان شده در قانون حصری نیستند و شامل موارد دیگری که مورد نیاز زن است میباشد.

اساس منزل یا همان جهیزیه با مرد است است یا با زن؟

اساس منزل در واقع از جمله هزینه هایی است که بر عهده مرد میباشد و باید با توجه به شان زن و به صورت آبرو مندانه تهیه شود.

در قانون مدنی دربخش حقوق خانواده نفقه را در عقد دائم بر عهده مرد دانسته است. به این معنا که مرد وظیفه دارد نقفه زوجه را پرداخت کند.نفقه در عقد موقت به زن تعلق نمیگیرد مگر اینکه در ضمن عقد شرط شده باشد.

شرط عدم پرداخت نفقه در ضمن عقد نکاح صحیح است؟

در مورد این قضیه بین حقوقدان ها و فقها اختلاف نظر میباشد. ولی به نظر میرسد که دادن نفقع از مقتضای ذات عقد نکاح نمی باشد. مقتضای ذات عقد ، به این معناست که مثلاً مالکیت مال، مقتضای ذات عقد بیع است و نمیشود در ضمن عقد بیع شرط کرد که خریدار مالک هیچ مالی نشود. اگر چنین شرطی شود، عقد و شرط باطل هستند. در مورد نفقه هم با توجه به این که نفقه مقتضای ذات عقد نکاح نمیباشد، حتی اگر نظر بر بطلان شرط باشد هیچ صدمه ای به خود عقد نکاح نمیزند. هرچند که بعضی حقوقدانها بر این نظر هستند که هم شرط صحیح میباشد و هم عقد. به عبارتی اگر ضمن عقد نکاح شرط شود که هیچ نفقه ای به زن تعلق نمیگیرد شرط صحیح است.

در نفقه وضعیت مالی مرد شرط است یا وضعیت زن؟

اگر مرد پولی نداشته باشد چطور میتواند نفقه را پرداخت نکند؟ نفقه باید متناسب با نیاز های متعارف زن باشد و با توجه به وضعیت زن و شان او و میزان مخارج زوجه محاسبه میشود. به عبارتی در پرداخت نفقه میزان دارایی مرداهمیتی ندارد. حتی اگر زوج هیچ اموالی نداشته باشد هم باید نفقه زوجه اش را با توجه به میزان مخارج او تامین کند. برای مثال زنی در منزل پدری اش دارای خادم بوده است. در این صورت مرد باید برای همسرش خادم بگیرد چرا که خادم داشتن از مخارج متعارف زن میباشد.

در مورد مخارج زوجه که بیش از حد متعارف است، برای مثال دارو های زوجه که دارای بیماری صعب العلاج میباشد و دارای هزینه گزاف و سنگین استو این قبیل مخارج و یا هزینه جراحی های زیبایی که بسیار گران میباشند،قاضی با توجه به اوضاع و احوال ومیزان اهمیت قضیه و همچنین با توجه به وضعیت و دارایی مرد اقدام به صدور رای میکند.

میزان نفقه زن چقدر است؟

برای تعیین میزان نفقه زوجه، دادگاه با جلب نطر کارشناس حکم صادر میکند. کارشناسی که دادگاه تعیین میکند با بررسی جوانب زندگی زوجین و بررسی مخارج او در حدود شان زوجه میزان نفقه را معین میکند. نسبت به میزان نفقه تا 7 روز میتوان اقدام به اعتراض کرد. پس از اعتراض دادگاه نظر سه کارشناس را میخواهد و با توجه به آن اقدام به صدور رای میکند.

در چه صورت زن مستحق نفقه میباشد؟

ازدواج دائم: در ازدواج دایم پس از وقوع عقد، زوجه مستحق گرفتن نفقه میباشد که در این صورت مرد نمیتواند از آن استنکاف بورزد. ولی همانطور که میدانیید،در ازدواج موقت به زوجه نفقه تعلق نمیگیرد. مگر اینکه در ضمن عقد شرط شده باشد و یا انقدر عقد طولانی باشد که از آن استنباط شود که آثار عقد دائم بر آن باید بار شود. برای مثال در عقد نکاح موقتی که 100 ساله میباشد به زن نفقه تعلق میگیرد.

تمکین:در صورت تمکین زوجه ، به او نفقه تعلق میگیرد. بار اثبات عدم تمکین زوجه با مرد است یعنی به زن نفقه تعلق میگیرد مگر اینکه نشوز او را مرد در دادگاه اثبات کند. البته توجه داشته باشید در مواردی زن میتواند با حکم دادگاه  مسکن جداگانه بگیرد و همچنان نفقه دریافت کند. همچنین در صورتی که زن ثابت کند که ادامه زندگی با مرد دارا خطر جانی برای او میباشد،موجب از بین رفتن آبرو یا شرافت زن و یا حتی باعث ضرر و زیان مادی باشد میتواند با حکم دادگاه تمکین نکند و همچنان نفقه اش را دریافت کند.

نفقه مطلقه

در طلاق بائن ، یعنی طلاقی که بدون عده میباشد بلافاصله بعد از طلاق، نه به زن نفقه تعلق میگیرد و نه زن و مرد از هم ارث میبرند.

طلاق رجعی به این معنا است که مرد در دوران عده،امکان رجوع به همسرش را دارد. در این دوران زن و مرد از تمام حقوق و تکالیف زوجیت برخوردارند و در حکم  زن و شوهر میباشند. در طلاق رجعی برخلاف طلاق بائن، زن و مرد از همدیگر ارث میبرند و زن مستحق نفقه میباشد.

نحوه وصول نفقه

در صورتی که مرد از دادن نفقه استنکاف کند، زوجه با اثبات عدم پرداخت نفقه، در دادگاه صالح میتواند اقدام به گرفتن نفقه کند. دادخواست زوجه از طریق دفاتر خدمات قضایی صورت میگیرد.دادگاه صالح در مورد نفقه اگر خواسته زیر 20 میلیون تومان باشد،شوری حل اختلاف است. در صورتی که بالای این مقدار باشد،دادگاه خانواده برای رسیدگی صالح میباشد.

گرفتن خرجی همزمان با زندگی مشترک زن و شوهر

سوال میشود که آیا امکان دارد همرمان که زن و مرد زیر یک سقف با هم زندگی میکنند،زن همچنان نفقه اش را مطالبه کند؟ در پاسخ به این سوال توجه داشته باشید که زندگی زیر یک سفق برای زن و شوهر به این معناست که زوج مخارج زوجه از قبیل مسکن را تامین میکند. برای اینکه خلاف این قضیه ثابت شود، زوجه باید دلیل بیاورد و عدم پرداخت خرجی را اثبات کند. ولی در صورتی که زن و مرد جدا از هم زندگی میکنند زوجه میتواند نفقه اش را دریافت کند. البته در صورتی که مرد نشوز زوجه را اثبات کند نه تنها جدا زندگی کردن زوجه باعث نمیشود نفقه دریافت کند بلکه  به دلیل ناشزه بودن هیچ نفقه ای به او تعلق نمیگیرد.

پس توجه داشته باشید در صورتی به زنی که جدا از همسرش زندگی میکند نفقه تعلق میگیرد که مرد مسکنی تهیه نکرده باشد. و یا بیماری و امثال موارد استثنائی که به زن اجازه میدهد مسکن علیحده انتخاب کند وجود داشته باشد.

در صورت غیبت مرد پرداخت نفقه به چه صورت انجام میشود؟

با توجه به متن قانون مدنی در صورتی که مرد غائب باشد و یا مستنکف از پرداخت نفقه باشد و امکان الزام او به پرداخت نفقه نباشد دادگاه از اموال مرد آن را پرداخت میکند. اگر اموالی از مرد موجود نباشد یا به آنها دسترسی نباشد شخص ثالث میتواند با اجازع دادگاه نفقه افراد واجب النفقه را به عنوان قرض پرداخت کند. که بعدا میتواند قرضش را از مرد دریافت کند. توجه داشته باشید حتما باید با اجازه دادگاه پرداخت صورت بگیرد.

ضمانت اجرای عدم پرداخت نفقه:

اگر مرد نفقه را پرداخت نکند به زندان می رود؟ در صورت عدم پرداخت نفقه زن میتواند با توجه به ماده 1111 قانون مدنی درخواست نفقه کند. همچنین در صورت عدم پرداخت نفقه و و عدم امکان الزام او زوجه میتواند برای طلاق به دادگاه مراجعه کند و دادگاه مرد را مجبور به طلاق میکند. این در مورد عدم استطاعت مرد هم صدق میکند. همانطور که میدانید گذشت 6 ماه از عدم پرداخت نفقه توسط مرد با وجود حکم دادگاه ،زن دارای حق وکالت در طلاق میشود.

اگر مرد نفقه همسرش را نپرداز با وجود این که استتاعت مالی دارد، با شکایت زن در مراجع کیفری به حبس تعزیری درجه6 محکوم میشود{6 ماه تا 2 سال}. جرم عدم پرداخت نفقه از شمول جرایم قابل گذشت است ودر صورتی که زوجه شکایت خود را پس یگیرد و یا ببخشد،اجرای مجازات یا عملیات جزائی متوقف میشود.