به محض وقوع عقد حقوق و تکالیف متقابلی بین زن و شوهر برقرار میشود که از جمله این وظایف انجام وظایف زناشویی و تمکین است . در باور عمومی تمکین صرفاً به معنای اطاعت زن از شوهر است اما در نظام حقوقی ایران این یک مفهوم دو طرفه است یعنی تمکین فقط وظیفه زن نیست !
اگر مرد از انجام وظایف خود خودداری کند زن میتواند از دادگاه بخواهد که او را ملزم به تمکین نماید یا حتی به جهت سختی در زندگی مشترک درخواست طلاق بدهد. در این مقاله میخواهیم درخصوص تمکین مرد صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
تمکین به نوع عام و خاص تقسیم میشود که ادامه به آن ها پرداخته میشود .
تمکین چیست؟
منظور از تمکین این است که زوجین وظایف قانونی خود را به درستی انجام دهند. در قانون بیشتر الزام تمکین و عواقب تمکین نکردن زن پرداخته است. در حالی که انجام وظایف زناشویی نه تنها وظیفه زنان بلکه وظیفه مردان نیز میباشد.در واقع نه تنها تمکین نکردن زن از شوهر عواقبی دارد، در صورت عدم رعایت اصول زندگی و شروط ازدواج و سو اخلاق توسط مرد نیز عواقبی به همراه دارد که در این مقاله به آنها میپردازیم.
تمکین عام
این نوع از تمکین به معنای اختیار مرد در تعیین محل سکونت و منزل است اما نکته قابل ذکر آن این است که تامین مسکن مناسب و ایجاد فضای آرام برای خانواده نیز وظیفه مرد است.
تمکین خاص
این نوع از تمکین مربوط به روابط زناشویی و آمادگی برای برقراری رابطه جنسی است. این قانون این حق را برای هر دو طرف ایجاد میکند یعنی مرد نیز موظف است نیازهای جنسی همسر خود را به شکل متعارف برآورده کند و ترک آن عدم تمکین محسوب میشود.
چه مواردی شامل تمکین مرد می شوند؟
در حقیقت تمکیت شوهر به معنای تمکینی که در قانون بیان شده است نمیباشد. منظور از تمکین شوهر این اسن که شوهر برخی وظایف قانونی و عرفی دارد که در زندگی زناشویی مکلف به انجام آنهاست. تمکین مرد شامل موارد متعددی میباشد. در ادامه برخی از موارد را بیان میکنیم.
حسن معاشرت
طبق ماده ۱۱۰۳ قانون مدنی زن و شوهر موظف به حسن معاشرت با یکدیگرند یعنی باید از رفتارهایی از جمله خشونت تحقیر فحاشی و بیتوجهی به نیازهای یکدیگر خودداری کنند.
البته حسن معاشرت در خانواده باید از جانب هر دو طرف رعایت شود و تفاوتی میان زن و مرد وجود ندارد .
این ماده نیز هر دو طرف را ملزم به رعایت این رفتار کرده است.
در برخی موارد نیز حسن معاشرت به عنوان یک وظیفه برای شوهر و یک حق برای زن مطرح میشود .
این موضوع موجب تحکیم زندگی و نشان دهنده تمام مواردی است که مرد باید انجام دهد.
پرداخت نفقه
این مورد مصداق بارز تمکین مرد محسوب میشود .
این موضوع یک وظیفه قانونی برای مرد است که از زمان عقد برقرار است .
طبق مواد ۱۱۰۶ و ۱۱۰۷ قانون مدنی نفقه از جمله مسکن، غذا، اثاث منزل و هزینههای درمانی و … است که عدم انجام اینها بارزترین مصداق عدم تمکین مرد است.
برقراری روابط زناشویی
مرد وظیفه دارد به نیازهای جنسی همسر پاسخ دهد و ترک این موضوع بدون عذر شرعی عدم تمکین مرد محسوب میشود.
در این مورد ممکن است موارد زیر اتفاق بیفتد:
مرد زندگی مشترک را ترک کرده و به مدت طولانی در منزل حضور نداشته باشد.
بدون دلیل شرعی از برقراری رابطه جنسی امتناع کند.
در دوران عقد یا پس از آن زن را بلاتکلیف بگذارد و از تشکیل زندگی امتناع کند.
چگونه میتوان عدم تمکین مرد را اثبات کرد؟
با وجود اینکه دعوای مستقیمی با عنوان الزام تمکین شوهر وجود ندارد روشهای مختلفی برای زن وجود دارد تا در برابر کوتاه معترض شود.
ابتدا شما میتوانید با ارسال اظهارنامه قانونی یا تامین دلیل ، وظایف قانونی مرد را گوشزد کنید یا ضرب و جرح خود را بیان کنید.
یا زمانی که از رفتارهای نادرست مرد شاهد وجود داشته باشد شهادت آنها در دادگاه قابل استناد است.
به عنوان مثال اگر مرد نفقه ندهد زن میتواند از دادگاه بخواهد تا این مورد را پیگیری کند در این مورد بر عهده مرد است که ثابت کند زن از نفقه معاف است.
یا اگر شامل عسر و حرج است میتواند با اثبات این موضوع از دادگاه تقاضای طلاق کند ( مثلاً ترک زندگی مشترک توسط مرد به مدت ۶ ماه متوالی یا ۹ ماه متناوب میتواند دلیلی بر اثبات این موضوع باشد)
مجازات و عواقب عدم تمکین مرد چیست؟
در صورتی که مرد از پرداخت نفقه خودداری کند با شکایت زن ممکن است به ۶ماه تا ۲ سال حبس محکوم شود.
همچنین در موارد عسر و حرج نیز امکان صدور حکم طلاق ممکن است.
همچنین علاوه بر مجازات کیفری پیامدهایی از جمله سلب اعتماد و آرامش خانواده ایجاد تنشهای جدی در زندگی مشترک و قطع روابط عاطفی میان زن و مرد را شامل میشود .
اما نکته قابل توجه این است که دادگاه نمیتواند مرد را به اجبار و تحت ضمانت اجرای مستقیم به منزل آورده و او را مجبور به برقراری رابطه کند.

اگر مرد ترک منزل کند زن میتواند طلاق بگیرد؟
یکی از موارد بسیار مهم در خصوص تمکین این است که زن و مرد باید در یک خانه با هم زندگی کنند مگر در موارد خاص که قانونگذار تعیین کرده است. در بسیاری از موارد مرد اقدام به ترک کردن خانه مینماید. در این صورت نه تنها زن میتواند اقدام به مطالبه نفقه کند بلکه با اثبات این موضوع مهم میتواند طلاق بگیرد.
به بیان دیگر اثبات ترک منزل توسط شوهر عواقب مهمی را در پی دارد. چنانچه مردی بدون عذر موجه اقدام به ترک زندگی خانوادگی و منزل مشترک کند زن میتواند به دادگاه مراجعه کند و تقاضای طلاق نماید. این موضوع در بند «ح» سند ازدواج نیز ذکر شده است.
آیا اگر مرد با زن به مدت 4 ماه متوالی رابطه جنسی نداشته باشد زن میتواند طلاق بگیرد؟
بسیاری از کاربران این سوال را مطرح کرده بودند. موارد طلاق گرفتن زوجه در قانون و سند ازدواج بیان شده است. بنابراین تنها با استفاده از مواردی که بیان شده زن میتواند طلاق بگیرد.
هر چند در فقه به این موضوع اشاره کرده اند. اما اینکه اگر مرد و زن رابطه جنسی نداشته باشند زن بتواند طلاق بگیرد مطرح نشده است.
سخن پایانی
همانطور که بیان شد مرد نه تنها مکلف است با زن در یک خانه و زیر یک سقف زندگی کند بلکه باید وظایف زناشویی را به درستی انجام دهد. همچنین موظف است نفقه زوجه را پرداخت کند و همواره حسن معاشرت و حسن رفتار داشته باشد. در غیر این صورت در بسیاری از موارد برای زوج حق طلاق ایجاد میشود و با اثبات این موارد میتواند اقدام به طلاق گرفتن کند. در این مورد و سایر موارد حقوقی سوالی دارید میتوانید با مشورت گرفتن از وکلای همراه وکیل اقدامات حقوقی خود را به درستی انجام دهید.
سوالات متداول
آیا مرد هم میتواند ناشزه شود؟
خیر نشوز به معنای حقوقی که عواقب قانونی دارد تنها برای زن در نظر گرفته شده است و مرد را در قانون نمیتوان ناشزه نامید .
آیا زن میتواند از شوهر خود بابت عدم تمکین شکایت کند؟
بله زن میتواند از شوهر خود به دلیل عدم پرداخت نفقه و عدم حسن معاشرت یا ایجاد عسر و حرج شکایت کند.
آیا مرد ملزم به تامین مسکن است؟
بله تامین مسکن مناسب بخشی از نفقه و یکی از مصادیق تمکین مرد است.
