یکی از موارد بسیار مهم که در آیین دادرسی مدنی به آن اشاره شده است تامین دلیل میباشد. در واقع تامین دلیل در برخی از موارد بسیار کمک کننده است و در برخی از دعاوی باعث پیروزی در پرونده میشود. در این مقاله به طور مفصل در مورد تامین دلیل و نحوه درخواست آن صحبت میکنیم.
تامین دلیل چیست؟
در بسیاری از موارد ممکن است دلایل و مدارکی که جهت احقاق حق میباشد از بین برود و یا زایل شود. در واقع تامین دلیل راهی است که به واسطه آن میتوان دلایل و مدارکی که ممکن است از دسترس خارج شوند یا از بین بروند،حفظ شود. به بیان دیگر این اسناد و مدارک توسط دادگاه صورت برداری میشود.
ماده ۱۴۹ قانون آیین دادرسی مدنی در این خصوص بیان میکند چنانچه اشخاص ذینفع احتمال بدهند در آینده استفاده از دلایل و مدارک دعوای آنها مانند تحقیق محلی و کسب اطلاع از مطلعین و استعلام نظر کارشناسان یا دفاتر تجاری یا استفاده از قرائن و امارات موجود در محل متعذر یا متعسر میشود،میتوانند درخواست تامین دلیل بنمایند. منظور از تامین دلیل فقط ملاحظه و صورتبرداری از این لایل میباشد.
همانطور که بیان شد تامین دلیل اصولاً قبل از تقدیم دادخواست انجام میشود. در تامین دلیل شخص از دادگاه تقاضا میکند از دلایل و مدارکی که ممکن است از بین برود یا به دست آوردن آنها سخت شود صورتبرداری نمایند.
در یک جمله به طور خلاصه تامین دلیل به معنای صورتبرداری دلایل و مدارک توسط دادگاه قبل از ز بین رفتن مدارک میباشد.
تامین دلیل در چه مواردی باید انجام شود؟
چنانچه هر یک از اسناد و مدارک و دلایلی که میخواهید در دادگاه اقامه کنید در معرض خطر نابودی باشند یا اینکه دسترسی به آنها سخت باشد.
به عنوان مثال در نظر داشته باشید که یکی از دلایل ابرازی شما در دادخواست تحقیقات محلی است. با این حال چنانچه تحقیقات محلی پس از ثبت دادخواست و در مرحلهای رسیدگی، انجام شود و خواندگان از این موضوع علم و اطلاع داشته باشند ممکن است با اقداماتی که انجام میدهند مانع از انجام تحقیقات محلی به صورت عادلانه شوند.
همچنین در مواردی که برخی از اسناد و مدارک در معرض خطر از بین رفتن باشند نیز ممکن است بتوانید درخواست تامین دلیل بدهید.
علاوه بر اینها در برخی موارد لازم است دادگاه وضعیت کنونی را مورد بررسی قرار دهد. به عنوان مثال اگر فردی اقدام به غصب زمین شما کرده باشد قبل از طرح دادخواست میتوانید با تامین دلیل صورت برداری از اقداماتی که غاصب انجام داده است داشته باشید.
آیا فقط خواهان میتواند درخواست تامین دلیل بدهد؟
خیر؛تقاضای تامین دلیل صرفاً مختص خواهان نیست. خواهان و خوانده و حتی ثالثی که وارد دعوا میشود نیز میتواند تقاضای تامین دلیل بدهد. در واقع تقاضای صورتبرداری و حفاظت از مدارک توسط هر یک از طرفین دعوا قابل انجام است.
انواع تامین دلیل
تامین دلیل شامل صورتبرداری و جمع آوری ادله و مدارک متعددی میباشد. چند مورد از تامین انواع دلایل را در ادامه نام بردیم. البته توجه داشته باشید که بنابر وضعیت و ادله و مدارک ممکن است نوع دلایل متفاوت باشد.
- بررسی وضعیت فعلی توسط دادگاه: در برخی موارد وضعیتی که خواهان در آن زمان طرح دعوا میکند در رای دادگاه بسیار موثر است. بنابراین واهان میتواند تقاضای بررسی وضعیت فعلی و صورتبرداری از آن را بنماید.
- نظر کارشناسی: در برخی موارد تخصصیتر که از تخصص قاضی خارج است لازم میباشد نظر کارشناس اخذ گردد.
- تحقیقات محلی: پرس و جو از اقوام و تحقیقات محلی در بسیاری از پروندهها و صدور رای بسیار حائز اهمیت است.
- صورتبرداری از اسناد و مدارک کتبی: ممکن است در اسناد و مدارک موارد یافت شود که موجب احقاق حق یکی از طرفین باشد در این صورت پیش از آنکه در اسناد تغییر ایجاد شود فرد میتواند تقاضای صورتبرداری از آنها را بنماید.
نحوه درخواست تامین دلیل
درخواست تامین دلیل باید قبل یا در جریان رسیدگی به دعوای اصلی انجام شود. در واقع پیش از آنکه در خصوص آن موضوع رای صادر شود باید درخواست تامین دلیل بدهید.
در درخواست تامین دلیل لازم است مشخصات و موضوع دعوایی که برای آن درخواست تامین دلیل دادهاید بیان شود. همچنین دلیلی که موجب درخواست تامین دلیل شده است نیز باید بیان شود.
درخواست تامین دلیل به صورت دادخواست به مرجع صالح ارسال میگردد. پس از آن دادگاه اقدام به انجام اقداماتی به جهت انجام تامین دلیل مینماید.
در اکثر موارد هنگامی که درخواست تامین دلیل میدهید حضور طرف مقابل دعوا نیازی نیست و بدون حضور او مراحل قضایی انجام میشود.
مراحل تامین دلیل
پس از اینکه دادخواست تامین دلیل خود را با کمک وکیل یا مراجعه به خدمات قضایی مطرح گردید دادخواست به دادگستری ارجاع میشود. پس از آن به دادگاه صالح که همان دادگاه صلح میباشد ارسال میشود چنانچه قاضی با درخواست شما موافقت کند،قرار اجرای تامین را صادر مینماید.
دادگاه جهت اجرای درخواست تامین،موضوع را به کارشناسان رسمی دادگستری و یا یکی از کارمندان دادگاه صلح جهت بررسی ارجاع مینماید.
پس از آن کارمند یا کارشناس گزارش و صورت برداری از دلایل را به دادگاه رسال مینماید. دادگاه نیز نسخه برابر اصل آن را به خواهان خوانده تامین دلیل ابلاغ مینماید.
هزینه درخواست تامین دلیل
تامین دلیل از جمله دعاوی غیرمالی است. بنابراین برای ثبت دادخواست باید هزینه دادرسی دعاوی غیر مالی (کمتر از ۲ میلیون ریال) پرداخت گردد. همچنین هزینه کارشناس و اجرای قرار نیز با توجه به نظر قاضی باید پرداخت گردد.
مرجع صالح تامین دلیل کجاست؟
تا پیش از تصویب قانون دادگاه صلح مرجع صالح به رسیدگی تامین دلیل دادگاههای حقوقی بودند. ولی پس از تصویب قانون صلح مطابق بند ۷ ماده ۱۱ این قانون دادگاه صلح محل وقوع مال غیرمنقول یا محل اقامت خوانده صالح میباشد.
تفاوت تامین دلیل و تامین خواسته چیست؟
تامین خواسته به منظور جلوگیری از انتقال اموال وانده انجام میشود. و اموال خوانده پیش از تشکیل جلسه توقیف میگردد. در واقع تامین خواسته مانع زایل شدن مال میشود
ولی تامین دلیل به جهت حفاظت و نگهداری و صورت برداری از دلایل موجود انجام میشود.
نکته مهم این است که همانطور که تامین خواسته و توقیف اموال خوانده به معنای محق بودن خواهان نیست،تامین دلیل نیز به معنای محق بودن خواهان ن نمیباشد.
میزان اعتبار تامین دلیل
آیا پس از اینکه تامین دلیل انجام شد حتماً رای به نفع خواهان تامین دلیل صادر میشود؟
خیر،تامین دلیل صرفاً به جهت حفاظت و نگهداری و صورتبرداری از دلایل و مدارک انجام میشود. لذا به هیچ عنوان به معنای محق بودن درخواست کننده آن نیست. پس از اینکه تامین دلیل انجام شد،دادگاه به دعوای اصلی رسیدگی میکند و ممکن است تامین دلیل برای درخواست کننده آن کمک کننده باشد.
در این مقاله تلاش کردیم موارد و نکات حقوقی مربوط به تامین دلیل را به طور کامل و کار بردی شرح دهیم. با این حال چنانچه به خدمات حقوقی احتیاج دارید میتوانید با درخواست مشاوره، با وکلای همراه وکیل در ارتباط باشید.
