اگر شاهد از اقربای نزدیک باشد شهادتش صحیح است؟ شهادت فامیل و پدر و مادر صحیح است؟ در په صورت شهادت اقوام مسموع نیست؟ در این مقاله میخواهیم در مورد شهادت فامیل و اقوام درجه یک صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
شهادت شهود
در قانون و فقه تعریف کاملی از شهادت شهود نیامده است. شهادت در عرف به معنای خبر دادن از واقعهای میباشد که فرد به طور مستقیم یا غیر مستقیم از آنها آگاهی داشته باشد. این آگاهی میتواند از طریق هر یک از حواس پنجگانه به دست بیاید. به بیان دیگر شهادت دادن به معنی اخبار و بیان قی به نفع دیگری و به ضرر ثالث است. شهادت به نفع خود دارای اعتبار نیست چرا که در این صورت شاهد خود مدعی است و باید ادعای خود را اثبات نماید.
یکی از اصلیترین ادله اثبات دعوا در امور حقوقی و کیفری شهادت میباشد. در نظام حقوقی ایران و بسیاری از کشورها شهادت از اعتبار بسیار بالایی برخوردار است. با وجود این ممکن است شهادت برخی افراد مورد پذیرش قرار نگیرد. در این مقاله میخواهیم در خصوص شهادت اقوام و فامیل و خانواده صحبت کنیم.
شرایط صحت شهادت
یکی از مسائل مهم این است که یک شهادت چه ویژگی و شرایطی باید داشته باشد تا صحیح تلقی شود و دارای اثر باشد. چنانچه شهادت شهودی یکی از شرایط ذیل را که به آن اشاره میکنیم نداشته باشد شهادت فاقد اثر قانونی میباشد.
- شهادت به صورت قطعی و از روی یقین ادا شود. منظور از قطعی بودن این است که شاهد از شهادتی که میدهد مطمئن باشد. شهادت از روی ظن و گمان صحیح نمیباشد. به طور مثال شخص شهادت دهد من فکر میکنم که چنین اتفاقی افتاده است.این شهادت به صورت یقینی نمیباشد و باطل است.
- چنانچه چندین نفر به امری شهادت دهند باید شهادت همگی آنها با هم تطابق داشته باشد. به عبارت دیگر شهادت چندین شاهد باید مطابقت داشته باشد و با هم در تعارض نباشد.
- شهادت باید در دادگاه ادا شود. منظور از کلمه شاهد این است که فردی شاهد اتفاقات باشد و با حضور در محکمه و ادای شهادت این را مقابل قاضی بیان نماید. همچنین ممکن است شاهد در محکمه حضور پیدا نکند و شهادت خود را به صورت کتبی ادا کند. شهادت کتبی نیز صحیح میباشد.
شرایط شاهد
شرایط شهادت صحیح را بررسی کردیم حال میخواهیم بدانیم شاهد چه ویژگیهایی باید داشته باشد؟
زمانی شهادت کسی مورد پذیرش دادگاه است که وی شرایط صحت شهادت را داشته باشد. به بیان دیگر در قانون برخی شرایط آمده است که شاهد باید این شرایط را داشته باشد. چنانچه شاهد هر یک از این ویژگیهای بیان شده در قانون را نداشته باشد شهادتش پذیرفته نمیشود.
- شاهد باید عادل باشد. منظور از عادل بودن این است که فرد مرتکب گناهان کبیره نشده باشد و همچنین بر ارتکاب گناه نیز اصرار نداشته باشد.
- شاهد باید بالغ عاقل و رشید باشد. به بیان دیگر باید درک اتفاقات و مسائلی که میخواهد بر آنها شهادت دهد را داشته باشد. منظور از عاقل شخصی است که دیوانه یا مجنون و مست نباشد و بتواند اتفاقات و مسائل پیرامون خود را درک کند.
- در دعوا نفع شخصی نداشته باشد.
- شاهد باید طهارت مولد داشته باشد. یعنی از راه مشروع به دنیا آمده باشد.
- تنها فرد مسلمان است که میتواند علیه فرد مسلمان شهادت دهد. بنابراین فرد غیر مسلمان نمیتواند علیه فرد مسلمان ادای شهادت کند. ولی غیر مسلمان میتواند علیه غیر مسلمان شهادت دهد.
شهادت فامیل و اقوام
حال که شرایط شاهد و شهادت را بررسی کردیم میخواهیم به این پرسش پاسخ دهیم که آیا شهادت اقوام و پدر و مادر صحیح است؟
یکی از مسائلی که در خصوص شهادت بسیار مورد پرسش قرار میگیرد این است که آیا شهادت فامیل و اقوام صحیح میباشد یا خیر؟ به عنوان مثال آیا برادر میتواند به عنوان شاهد در دادگاه حضور پیدا کند؟
در بسیاری از موارد به خصوص مسائل خانوادگی،خانواده و فامیل تنها شاهدان جریان و اتفاقات حادثه میباشند. بنابراین نمیتوان شهادت اقوام و فامیل مانند پدر را نپذیرفت. چرا که دلیلی موجه و قانونی بر عدم پذیرش آن وجود ندارد. لذا در محاکم،شهادت اقوام و بستگان پذیرفته میشود. به طور مثال در بسیاری از دعاوی خانوادگی یا حتی غیر خانوادگی اقوام و بستگان هستند که در صحنه حضور دارند و شاهد اتفاقات و رویدادها میباشند.
شهادت پدر مادر به نفع فرزند صحیح است؟
در مقررات قانونی هیچ چیزی در مورد شهادت پدر و مادر به نفع فرزند آمده نشده است و با توجه به سکوت قانونگذار میتوان استنباط کرد که شهادت پدر و مادر به نفع فرزندشان صحیح میباشد. البته چنانچه پدر و مادر در صحنه حضور نداشته باشند و از ماجرا خبر نداشته باشند میتوانید اقدام به جرح شهادت شهود و رد آن نمایید.
البته ممکن است پدر و مادر و اقوام شرایط ویژهای که در قانون در خصوص شاهد بیان کرده است را نداشته باشند. بنابراین ممکن است شهادت پدر و مادر پذیرفته نشود نه به دلیل وجود قرابت بلکه به دلیل عدم وجود شرایط شهادت شهود.
در چه صورت شهادت پدر و مادر و فامیل صحیح نیست؟
به طور کلی شهادت پدر و مادر وفامیل پذیرفته میشود. ولی چنانچه مشخص شود هر یک از اقوام،یکی از موارد پایین را دارد با اثبات این در دادگاه شهادت وی استماع نمیشود.
- عدم بلوغ و جنون
- نداشتن ایمان و عدالت
- نداشتن طهارت مولد
- ذی نفع بودن در دعوا
- وجود خصومت با شاهد
- اشتغال به تکدی گری و ولگردی
مطابق آنچه در بالاتر بیان کردیم،شاهد میتواند اقربا یا خویشاوندان و فامیل باشد. ولی با اثبات هر یک از موارد بالا شهادت وی مورد خدشه قرار میگیرد.
سخن پایانی در شهادت اقوام
چنانچه در مورد شهادت شهود یا هر مسئله حقوقی دیگر نیاز به راهنمایی دارید میتوانید با کمک وکلای تخصصی همراه وکیل و درخواست مشاوره از آنها،مسائل و مشکلات حقوقی خود را حل کنید.