بخشیدن مهریه چگونه است؟ بذل و بخشیدن مهریه چه آثاری دارد؟ تفاوت ابرا و بخشش مهریه چیست؟ زوجه میتواند هر زمان که بخواهد همه یا بخشی از مهریه خود را ببخشد. در این مقاله میخواهیم در مورد بخشیدن مهریه و تفاوت آن با ابرا مهریه به صورت ساده و کامل صحبت کنیم. با ما همراه باشید.
مهریه
مطابق با قوانین و عرف جامعه ، ضمن عقد ازدواج یا بعد از آن حتماً باید مهریه تعیین شود. همچنین طبق ماده ۱۰۸۲ قانون مدنی بلافاصله و به محض ایجاد زوجیت،زوج مالک تمام مهریه میشود. و هر زمان ه بخواهد میتواند اقدام به اجرا گذاشتن آن نماید. در قانون صحبتی از مقدار مهریه تعیینی نشده است با وجود این زوجین اصولاً مهریه سنگینی ضمن ازدواج تعیین میکنند.
هرچند زوجه میتواند بعد از انعقاد عقد نکاح نسبت به بخشیدن همه یا بخشی از مهریه خود اقدام کند.
بخشیدن مهریه میتواند در صورت بروز مشکل و در پروسه طلاق اتفاق بیفتد یا اینکه در طول زندگی زناشویی باشد. بنابراین نیازی نیست تحت عنوان خاصی مهریه بخشیده شود.
بخشیدن مهریه
زمانی که از بخشش مهریه صحبت میکنیم هدف این است که زوجه از مهریه خود صرف نظر نماید. در واقع معنای حقوقی بخشش مهریه این است که زوجه مهریه خود را به مرد یا شخص ثالثی هبه کند و ببخشد. چنانچه زن مهریه خود را به مرد هبه کند و ببخشد مرد مالک افی ذمه خود میشود و پرداخت مهریه از جانب مرد ساقط میشود.
ابرا مهریه این است که زن به طور کلی از مهریه خود صرف نظر کرده و مرد بری ذمه شود. از منظر قانونی ابرا با بخشش مهریه تفاوتهایی دارد که در ادامه در مورد آن صحبت میکنیم.
راههای بخشش مهریه
بخشیدن مهریه میتواند از طریق راههای مختلفی صورت بگیرد. همانطور که در بالاتر بیان کردیم ابرا و بخشیدن مهریه متفاوت هستند.
- زوجه میتواند مهریه را به مرد ببخشد. در واقع این بخشیدن از راه هبه میباشد که قواعد مخصوص هبه در آن جاری است.
- زوجین میتواند با ابرا کردن مرد به طور کلی از مهریه صرف نظر کند.
تفاوت بخشش مهریه و ابرا چیست؟
زوج مالک مهریه است و هر صرفی که بخواهد میتواند در آن انجام دهد. ممکن است آن را به شخص دیگر یا همسرش ببخشد و هبه دهد یا اینکه مرد را بری کرده و به طور کلی مهریه خود را اسقاط نماید.
ابرا و بذل مهریه هر دو از مفاهیم حقوقی هستند که شناخت و دانستن تفاوت آنها دارای اهمیت است. هبه در ماده ۷۹۵ قانون مدنی تعریف شده است. به موجب این قانون هبه عقدی است که طی آن یک نفر مالی را به صورت مجانی به شخص دیگری تملیک میکند. مطابق قوانین راجع به هبه زوجه میتواند مهریه خود را به مرد یا به هر شخص ثالثی ببخشد. در صورت استفاده از کلمه بخشش یا بذل مهریه قواعد مربوط به هبه جاری میشود.
مطابق این قوانین چنانچه زوج مهریه خود را ببخشد یا هبه کند میتواند از آن رجوع کند. همچنین برای بخشیدن مهریه نیاز به قبول مرد دارد. لذا چنانچه مهریه بدون قبول مرد بخشیده شود فاقد اثر قانونی است. بخشش مهریه در صورتی قابل رجوع است که به صورت غیر معوض باشد یعنی زوجه در قبال بخشیدن آن به مرد چیزی از مرد دریافت نکند.
ابرا در حقوق به معنای اسقاط حق دینی میباشد. چنانچه زوجه ذمه مرد را از پرداخت مهریه بری کند یا اینکه ابراء از مهریه انجام دهد،دیگر امکان پس گرفتن مهریه وجود ندارد. چرا که ابراء مهریه به منزله اعراض از آن میباشد.
بنابراین لازم است هنگام مکتوب کردن بخشش مهریه از سوی خانم، به عبارات و کلماتی که در قرارداد به کار میبرید توجه داشته باشید.
روشهای بخشیدن مهریه چیست؟
- بخشیدن مهریه میتواند سند رسمی و در دفاتر اسناد نوشته شود. این بخشش مورد قبول قانون میباشد. چنانچه زوجه قصد بخشیدن مهریه داشته باشد باید به دفاتر اسناد رسمی مراجعه کرده و با ارائه سند ازدواج و مدارک هویتی خود هر مقدار از مهریه را که میخواهد ببخشد.
- ممکن است بخشیدن مهریه به صورت دستنویس انجام شود. اگر زن در قالب سند عادی و دست نویس مهریه خود را ببخشد و بیان کند که آن را به همسرش بخشیده است یا اینکه در خصوص مهر ادعایی ندارد اصولاً این مهریه دارای اعتبار لازم نمیباشد مگر اینکه مرد ثابت کند که این سند عادی دارای اعتبار است.
- زن میتواند به شکل شفاهی و لفظی مهریه خود را ببخشد. چنانچه شاهدی نیز برای بخشش مهریه به صورت لفظی وجود داشته باشد این بخشش ارای اعتبار نمیباشد و قابل استناد نیست.
شرایط بخشیدن مهریه چیست؟
برای بخشیدن مهریه نیز مانند هر عقد دیگری لازم است زوجه نسبت ببخشش قصد و رضایت داشته و عاقل بالغ و رشید باشد. چنانچه هر یک از این شروط وجود نداشته باشد،بخشش مهریه نافذ نیست. به عنوان مثال چنانچه زوجه به اجبار مهریه خود را ببخشد،بخشش مهریه حیح نمیباشد.
قصد به معنی این است که زن با علم به اینکه مهریه را میبخشد این کار را انجام دهد. چنانچه در خواب یا به صورت صوری اقدام به بخشش مهریه کرده باشد این بخشش فاقد اثر قانونی است.
آیا زن میتواند از بخشش مهریه صرف نظر کند؟
بسته به اینکه بعد از پرداخت مهریه ابرا شده است یا مهریه به آن بخشیده شده است اسخ به این سوال میتواند متفاوت باشد.
در صورتی که مهریه ابرا شده باشد به هیچ عنوان امکان رجوع و صرف نظر کردن از آن وجود ندارد.
در مورد هبه و بخشش مهریه نیز اصولاً زن امکان رجوع از مهریه را ندارد مگر در صورتی که بخشش به صورت غیر معوض اتفاق افتاده باشد یا اینکه طلاق خلع گرفته باشد. به بیان سادهتر چنانچه در قبال بخشش مهریه چیزی دریافت نکند میتواند از بخشش خود صرف نظر کند.
مراحل بخشیدن مهریه
اولین قدم برای بخشیدن مهریه این است که زوجه با در دست داشتن مدارک هویتی و سند ازدواج خود به دفترخانه اسناد رسمی مراجعه کند.
زوجه با امضا کردن اقرارنامه ای که در دفترخانه تنظیم شده است اقدام به بخشش مهریه نماید.
دفترخانه اسناد رسمی اقرار مزبور را به ثبت رسانیده و به دفتر ازدواج و طلاق ارسال میکند تا بخشش صورت گرفته به ثبت برسد.
بخشیدن مهریه برای گرفتن حق طلاق
در اکثر موارد زوجه حق طلاق ندارد بنابراین برای گرفتن حق طلاق و جدا شدن از مرد مجبور به بخشش مهریه میشود. طلاق خل به این معنا میباشد که زوجه با بخشیدن همه یا بخشی از مهریه خود،درخواست طلاق میکند و با قبول مرد طلاق خلع انجام میشود.
آیا برای بخشیدن مهریه وجود شاهد لازم است؟
رویه دفاتر اسناد رسمی اصولاً این است که برای بخشش مهریه اذن پدر یا امضای دو شاهد برای ثبت بخشش مهریه ضمیمه شود. با این حال در صورتی که شاهدی برای بخشش مهریه وجود نداشته باشد مشکلی ایجاد نمیشود و از نظر قانونی صحیح است.
آیا اجازه پدر برای بخشش مهریه لازم است؟ خیر نیازی نیست که حتماً پدر رضایت بدهد چرا که زن مالک مهریه است و خود هر تصمیمی که لازم بداند میتواند انجام دهد. با وجود این رویه اکثر دفاتر خانهها به این صورت است که بدون اذن پدر امکان بخشش مهریه وجود ندارد. چرا که ممکن است زوجه در زمان بخشش مهریه مکره و مجبور شده باشد یا اینکه از روی احساسات تصمیم بگیرد.
آیا زن میتواند با بخشش مهریه طلاق بگیرد؟
در قوانین،حق طلاق با مرد است مگر اینکه زوجه نیز حق طلاق داشته باشد. در صورتی که خانم حق طلاق نداشته باشد بعضاً برای اینکه حق طلاق را به دست بیارد مجبور میشود بخشی یا همه مهریهاش را ببخشد. البته در صورت قبول مرد است که زن میتواند حق طلاق گرفته و مهریه اش را ببخشد. بنابراین حتی در صورتی که زوجه تمام مهریش را ببخشد تنها در صورتی حق طلاق ه او منتقل میشود که آقا با اراده خود حق طلاق را به همسرش بدهد.
آیا امکان بخشش مهریه در ازای گرفتن حضانت فرزند وجود دارد؟
در این خصوص زن و مرد میتوانند با همدیگر توافق کنند که زن تمام یا بخشی از مهریهاش را ببخشد و در مقابل آن حضانت فرزندان با زوجه باشد. در این خصوص نیز توافق دو طرف لازم است و صرفاً بخشش مهریه باعث به دست آوردن حضانت فرزند برای خانم نمیشود.
آیا امکان گرفتن مهریهای که بخشیده شده است وجود دارد؟
ممکن است خانم بعد از اینکه مهریهاش را به آقا بخشید پشیمان شود و بخواهد به مهریهاش رجوع کند. آیا خانم میتواند مهریهای که بخشیده است را پس بگیرد؟ بسته به نوع عقد و قراردادی که زوجین انجام دادهاند پاسخ به این سوال متفاوت است.
چنانچه خانم،آقا را از پرداخت مهریه برئ کرده باشد امکان رجوع به مهریه وجود ندارد. چرا که در صورت ابراء طلب امکان صرف نظر کردن وجود ندارد. مطابق ماده ۲۸۹ قانون مدنی ابراء به این معنا میباشد که دائن از حق خودش با اختیار صرف نظر کند.
در صورتی که بخشش مهریه در قالب عقد صلح باشد امکان رجوع به مهریه وجود ندارد. چرا که مطابق قانون مدنی صلح عقدی لازم است و امکان برهم زدن آن وجود ندارد مگر در شرایط خاص.
چنانچه زوجه مهریهاش را هبه کند و به آقا ببخشد امکان رجوع از آن وجود دارد. البته رجوع از مهریه بخشیده شده در صورتی امکان دارد که مرد در قبال آن چیزی به زن نداده باشد. چرا که هبه معوض عقدی لازم است.
مدارک بخشش مهریه
با مراجعه به دفاتر اسناد رسمی میتوانید اقدام ببخشیدن مهریه خود نمایید. کارت ملی و شناسنامه و همچنین سند ازدواج یا عقدنامه برای بخشش مهریه لازم است. همچنین پدر خانم نیز در صورت امکان به دفترخانه حضور پیدا کنند در غیر این صورت وجود دو شاهد لازم است.