چگونه میتوانیم سفته را به اجرا بگذاریم؟ سریعترین روش برای به اجرا گذاشتن سفته چیست؟ چگونه باید مبلغ مندرج در سفته را وصول کنیم؟ مدیون سفته خود را پرداخت نمیکند چگونه باید سفته را به اجرا بگذارم و اقدام به نقد کردن مبلغ آن کنم؟ سریع ترین راه به اجرا گذاشتن سفته چیست؟ در این مقاله میخواهیم در خصوص روش نقد کردن و به اجرا گذاشتن سفته و وصول مبلغ مندرجه در آن صحبت کنیم با ما همراه باشید.
سفته چیست؟
سفته یک سند تجاری میباشد که در بین عموم و معاملات بسیار پرکاربرد میباشد. منظور از سند تجاری این است که قانون تجارت مقررات راجع به این اسناد را بیان داشته است. سفته به عنوان یک سند لازم الاجرا یباشد که صادر کننده را به پرداخت وجه مندرج در آن متعهد میکند. سفته علی الاصول به عنوان ضمانت صادر میشود. این سند تجاری دارای ویژگیهای منحصر به فردی میباشد که لازم است صادر کننده و دارنده آن از این مقررات آگاهی داشته باشند.
شرایط ضروری برای سفته
سفته اید چه ویژگیهایی داشته باشد تا قابل وصول باشد؟ سفته دارای ویژگیها و بخشهای مشخصی میباشد که صادر کننده باید با توجه به قانون آن ها را تکمیل نماید. در صورتی که این شرایط وجود نداشته باشند سفته به عنوان یک سند تجاری تلقی نخواهد شد بلکه یک سند عادی است که از امتیازات اسناد تجاری برخوردار نیست. شرایط شکلی سفته عبارتند از:
- درج امضا یا مهر صادر کننده
- ذکر نام و نام خانوادگی صادر کننده
- تاریخ صدور سفته
- مبلغی که باید تادیه شود.
- گیرنده سفته یا کسی که در وجه او صادر میشود. همچنین ممکن است سفته در وجه حامل باشد.
- موعد پرداخت(موعد پرداخت سفته میتواند با حروف یا عدد باشد و همچنین میتواند عندالمطلبه یا در زمان مشخصی باشد.)
نحوه به اجرا گذاشتن سفته
با توجه به اینکه سفته از اسناد تجاری میباشد که بسیار مورد توجه قانونگذار و حقوقدانان بوده است، قواعد مخصوص به خود را نیز دارد. یکی از مهمترین مسائل نحوه به اجرا گذاشتن و نقد کردن سفته میباشد. برای اینکه دارنده بتواند مبلغ مندرج در سفته رو وصول کند باید به مقررات قانون تجارت در این مورد مشرف باشد. در ادامه میخواهیم ابتدا انواع سفته و سپس روش وصول مبلغ مندرج در سفته را به طور کامل شرح دهیم با ما همراه باشید.
انواع سفته
سفته یک سند مالی معتبر است که در معاملات نقش اساسی دارد. بسیاری از افراد و شرکتهای تجاری برای تعهدات مالی خود اقدام به صدور سفته میکنند. صدور سفته میتواند به منظورهای مختلفی انجام شود. صدور سفته به منظورهای مختلف کاربردها و قوانین مختلف خود را دارد. لذا اولین قدم برای وصول مبلغ مندرج در سفته این است که با انواع مختلف سفته آشنا باشید.
صدور سفته به منظور ضمانت
یکی از دلایلی که بسیاری از افراد اقدام به صدور سفته میکنند این است که برای ضمانت و یا به منظور تضمین انجام کاری باشد. به عنوان مثال کارفرما میتواند از پیمانکار بابت انجام کار در موعد مقرر سفته بگیرد. تا اگر پیمانکار در موعد مقرر، کاری که تعهد کرده بود را انجام ندهد کارفرما بتواند سفته را نقد کند.
صدور سفته برای حسن انجام کار
زمانی که کارفرما اقدام به استخدام نیروها میکند اصولاً سفتهای برای سن انجام کار از کارگرها دریافت میکند. به این منظور که کارکنان به انجام صحیح و اصولی کارها ملزم شوند. همچنین کارکنان در حفظ اسرار کار مسئول میباشند. زمانی که کارفرما از کارگران سفته دریافت میکند اگر عدم حسن انجام کار کارگر را در محکمه ثابت نماید میتواند اقدام به نقد کردن وجه مندرج در سفته کند.
صدور سفته به منظور پرداخت
در بسیاری از معاملات یکی از طرفین به جای اینکه مبلغی پول بدهد میتواند از اسناد تجاری استفاده کند. یکی از اسنادی که بسیار مورد استفاده قرار میگیرد سفته میباشد. این سفته میتواند به صورت عندالمطالبه و یا در زمان مشخصی پرداخت شود. طرفین قرارداد از هفته به عنوان تضمین پرداخت معاملات استفاده میکنند.
شرایط اقدام به نقد کردن سفته
سفته یکی از اسنادی میباشد که اصولاً به منظور پرداخت صادر میشود. بنابراین قبل از اینکه قصد به اجرا گذاشتن و نقد کردن سفته را داشته باشید لازم است به این امر توجه کنید که آیا سفته به منظور تضمین یا حسن انجام کار است یا اینکه بدون قید و شرط و به منظور پرداخت صادر شده است. چرا که اگر سفته به منظور ضمانت و حسن انجام کاری باشد ابتدا و قبل از اینکه بتوانید آن را نقد کنید باید در این خصوص طرح دعوا کنید و این مسئله را اثبات نمایید که صادر کننده سفته به تعهد خود عمل ننموده است. به بیان دیگر اگر از کارفرما سفته گرفتهاید به این منظور که ساخت ساختمانی را تا دو سال نجام دهد زمانی میتوانید اقدام به اجرا گذاشتن سفته کنید که پس از گذشت دو سال کارفرما همچنان نتوانسته است ساختمان شما را بسازد.
همچنین اگر سفته شما به منظور پرداخت وجه باشد باید به این مسئله دقت کنید که عندالمطالبه یباشد یا اینکه تاریخ مشخصی برای پرداخت ذکر شده است. منظور از سفته عندالمطالبه این است که هر زمان دارنده بخواهد میتواند اقدام به وصول مبلغ مندرج سفته نماید. ولی اگر سفته شما مدت دار است تا قبل از سررسید موعد آن نمیتوانید اقدام به وصول مبلغ مندرج در سفته نمایید.
لازم است تمامی شرایط بالا را رعایت کنید تا شما بتوانید اقدام به وصول مبلغ مندرج در سفته از طریق مراجعه به صادر کننده یا دادگاه نمایید.
مراحل طرح دعوی برای به اجرا گذاشتن سفته
در صورتی که مدیون مبلغ سفته را پرداخت نکرد میتوانید با رعایت مراحل زیر اقدام به طرح دعوی علیه او بکنید. در ادامه مراحل لازم برای طرح دعوا در شرایطی که سفته به عنوان سند تجاری لازم الاجرا است صحبت خواهیم کرد.
واخواست سفته چیست؟
اولین مرحله که لازم است انجام دهید واخواست کردن سفته است. واخواست سفته حتماً باید در موعد مقرر انجام شود. در غیر این صورت سفته دیگر به عنوان یک سند لازم الاجرا و تجاری محسوب نمیشود. بلکه سفته یک سند عادی و مدنی تلقی میشود. لذا از امتیازات اسناد تجاری برخوردار نخواهد بود. بنابراین لازم است ظرف ۱۰ روز از تاریخ سررسید مندرج در سفته اقدام به واخواست این سند تجاری نمایید.
از مهمترین و اصلیترین شرایط طرح دعوی برای وصول سفته این است که واخواست کرده باشید. واخواست به معنای مطالبه کردن میباشد. بدین معنا که شما مبلغ مندرج در سفته را از صادر کننده مطالبه کردهاید. ولی علی رغم مطالبه شما مبلغ سفته به شما پرداخت نشده است. بنابراین میتوانید اقدام به واخواست نمایید.
همانطور که در بالا اشاره کردین نهایتاً تا ۱۰ روز از گذشت موعد ررسید سفته میتوان اقدام به واخواست آن کرد. حال سوالی مطرح میشود که اگر در مهلت ۱۰ روزه سفته واخواست نشود چه اتفاقی میافتد؟ آیا سفتهای که واخواست نشده است را میتوان به اجرا گذاشت؟ در صورتی که سفته در موعد مقرر واخواست نشود باز هم شرایط به اجرا گذاشتن آن وجود دارد. یعنی دارنده میتواند با مراجعه به محاکم و مراجع قضایی طرح دعوی و اقدام به وصول مبلغ نماید. ولی عدم واخواست سفته تبعاتی نیز به همراه دارد. در صورت عدم واخواست،سفته دیگر به عنوان یک سند تجاری میباشد و از مزایای تجاری نیز برخوردار نخواهد بود. لذا تنها به عنوان یک سند مدنی و عادی میتوانید اقدام نمایید.
تا چه مدت بعد از واخواست میتوان سفته را به اجرا گذاشت؟
مرحله بعدی در خصوص به اجرا گذاشتن سفته این است که قبل از یک سال از سر رسید تاریخ مندرج در سفته اقدام به اقامه دعوا نمایید. شما میتوانید تا یک سال از صادر کننده و نیز ضامنان سفته طرح دعوا نموده و وجه مندرج در سفته خود را مطالبه نمایید.
آیا بعد از گذشت موعد یک ساله نیز میتوان علیه صادر کننده سفته طرح دعوا کرد؟ بله! حتی بعد از گذشت مهلت قرر در قانون نیز میتوانیدتوجه داشته باشید اگر قبل از مهلت یک سال قدام به طرح دعوا نمایید میتوانید علیه تمامی ظهر نویسان و ضامنین طرح دعوا کنید. ولی اگر بعد از مهلت یک ساله اقدام به طرح دعوا کنید، دیگر علیه ظهرنویسان و ضامنین نمیتوانید اقامه دعوا کنید. به دلیل اینکه اگر در مورد مقرر طرح دعوا نمایید از آن پس سفته یک سند مدنی و عادی است تنها میتوانید علیه صادر کننده و مدیون اصلی طرح دعوا کنید.
آیا میتوان اموال صادر کننده سفته را از طریق اداره ثبت توقیف کرد؟
در پاراگراف بالا اقداماتی که لازم است جهت به اجرا گذاشتن سفته به عنوان یک سند تجاری انجام دهید را توضیح داریم. سفته نیز مانند چک سندی لازم الاجرا و تجاری میباشد. ولی برخلاف چک که این قابلیت را دارد که میتوانید از طریق اداره ثبت نسبت به توقیف اموال صادر کننده اقدام کنید، در سفته چنین قابلیتی وجود ندارد. درست است که سفته یک سند تجاری و لازم الاجرا است اما از طریق اداره ثبت اسناد و املاک امکان توقیف اموال صادر کننده وجود ندارد.
بنابراین امکان اجرای سفته از طریق اداره ثبت وجود ندارد. لذا امکان توقیف اموال صادر کننده سفته تنها از طریق اجرای احکام دادگاه صورت میپذیرد.
امتحان توقیف اموال مدیون از طریق اداره ثبت،امتیاز ویژهای است که قانونگذار به برخی از طلبکاران داده است برای مثال مهریه و چک قابلیت این را دارند که اموال مدیون در اداره ثبت توقیف شود.
توقیف اموال صادر کننده سفته
بعد از اینکه مطمئن شدید موعد سفته سر رسیده است و در مورد ۱۰ روزه مقرر،اقدام به واخواست سفته کردید و علی رغم اینها سفته پرداخت نشد ظرف یک سال میتوانید اقدام به طرح دعوی علیه صادر کننده سفته نمایید. همونطور که در بالاتر صحبت کردیم امکان توقیف اموال صادر کننده سفته در اداره ثبت وجود ندارد. ولی این مسئله به این معنا نمیباشد که امکان طرح دعوی علیه صادر کننده وجود ندارد.
علاوه بر اینکه دارنده سفته میتواند در دادگاه صالح طرح دعوی نماید این امکان برای او وجود دارد که از طریق اجرای احکام دادگاه نسبت به توقیف اموال مدیون اقدام نماید. پس در نظر داشته باشید برای جلوگیری از انتقال اموال صادر کننده سفته خوب است اموال او را از طریق اجرای دادگاه توقیف نمایید. یکی از مزایای سفته به عنوان یک سند تجاری این است که نیازی به سپردن تامین برای توقیف اموال مدیون ندارید. در اکثر دعاوی زمانی که لبکار بخواهد اموال مدیون را توقیف نماید میبایست مبلغی به عنوان تامین در صندوق دادگستری بگذارد. ولی در اسناد تجاری نیازی به سپردن تامین نمیباشد. این مسئله مهم یکی از زایای اسناد تجاری میباشد.
مراحل به اجرا گذاشتن سفته
همونطور که پیشتر بیان کردیم برای اینکه بتوانید مبلغ سفته را به اجرا بگذارید لازم است ابتدا موعد آن سر رسیده باشد یا اینکه پرداخت سفته عندالمطالبه باشد. بنابراین قبل از سررسید موعد آن امکان طرح دعوی علیه صادر کننده وجود ندارد.
بعد از سررسید تاریخ سفته و عدم پرداخت آن لازم است اقدام به واخواست سفته کنید. شما تنها ۱۰ روز فرصت واخواست کردن سفته را دارید. در صورت عدم واخواست در موعد مقرر سفته به عنوان سند تجاری شناخته نمیشود و سند مدنی میباشد که تنها میتوانید علیه صادر کننده طرح دعوا نمایید.
ظرف یک سال هم فرصت برای طرح دعوا و اقدام به وصول سفته از طریق مراجع صالح قضایی دارید. بنابراین بسیار مهم است تا قبل از یک سال اقدام به شکایت در خصوص به جا گذاشتن سفته کنید. در صورت عدم طرح دعوی تا یک سال سفته دیگر سند تجاری به شمار نمیآید بلکه سند مدنی است و از امتیازات اسناد تجاری برخوردار نخواهد بود.
برای طرح دعوی ظرف یک سال لازم است در سامانه ثنا ثبت نام کرده باشید. در صورت عدم ثبت نام در سامانه ثنا میتوانید با مراجعه به دفاتر خدمات قضایی و یا سامانه ثنا اقدام به ثبت نام نمایید.
برای ثبت دادخواست بدوی لازم است با مراجعه به وکیل دادگستری یا دفاتر خدمات قضایی و ارائه اصل سند تجاری و همچنین مدارک شناسایی خود اقدام نمایید.
روند دادرسی به اجرا گذاشتن سفته
با توجه به مبلغ سفته برای شما دادگاه صالح انتخاب میشود. در صورتی که مبلغ سفته زیر ۱۰۰ میلیون تومان باشد دادگاه صالح دادگاه صلح میباشد. ولی اگر مبلغ سفته بالای ۱۰۰ میلیون تومان باشد دادگاه عمومی برای رسیدگی صالح است.
بعد از وصول دادخواست شما با مراجعه به اجرای احکام دادگستری میتوانید اقدام به توقیف اموال مدیون نمایید. به دلیل اینکه سفته سند تجاری است و از امتیازات آن برخوردار است نیازی به قرار دادن تامین در اجرای احکام ندارید. اجرای احکام دادگستری مهلت ۳۰ روزه به بدهکار میدهد تا اگر در این مهلت دادخواست اعسار ارائه نکرد اموال وی توقیف شود.
توجه داشته باشید که مستثنیات دین توقیف نمیشوند.
بعد از اینکه دادخواست به دادگاه تقدیم شد، شعبه رسیدگی کننده و تاریخ جلسه به شما ابلاغ میشود. قاضی با بررسی پرونده رای مقتضی صادر میکند.
تقسیط مبلغ بعد از به اجرا گذاشتن سفته
آیا ممکن است مبلغ مندرج در سفته قسط بندی شود؟ در صورتی که مدیون یا همان صادر کننده سفته رخواست اعسار بدهد و درخواست او پذیرفته شود دادگاه قرار اقساط برای پرداخت مبلغ مندرج در سفته تعیین میکند.
ولی در صورتی که مدیون هر یک از اقساط را پرداخت نکرد،طلبکار میتواند اقدام به جلب اون کند.
سخن پایانی
با توجه به اینکه سفته و اسناد تجاری قوانین و مقررات خاص خود را دارند شما میتوانید با کمک گرفتن از وکلای متخصص همراه وکیل اقدامات قانونی خود را به بهترین وجه انجام دهید. همراه وکیل توانسته است با ارائه مشاورههای تخصصی حقوقی به کاربران، سابقه درخشانی در زمینههای حقوقی و وکالت رقم بزند.